تبلیغات
میثاق - تأثیر حضور امام رضا (ع)در گسترش تشیّع در ایران را بیان كنید؟

 

اللَّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَهِ بنِ الحَسَن صَلَواتُکَ علَیهِ و عَلی آبائِهِ فِی هَذِهِ السَّاعَهِ وَ فِی کُلِّ سَاعَهٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناًحَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَتعَهُ فِیهَا طَوِیلا

بسم الله الرحمن الرحیم

پاسخ :
امام رضا ـ علیه السّلام ـ هشتمین امام شیعیان اثنی عشری بنابه درخواست و اجبار مأمون، خلیفه عباسی مدّتی را در ایران (مرو) حضور یافتند و دراین مدّت عنوان ولایتعهدی مأمون را علی رغم میل باطنی خویش قبول كردند.[1]و این مدّتمهم‌ترین فصل تاریخی زندگی آن امام همام می‌باشد.
با توجّه به اینكه تشیّع و محبت به اهل بیت پیامبر ـ صلّیالله علیه و آله ـ از همان آغاز ورود اسلام و سپس در دوره اموی نفوذ چشمگیری درایران و بالاخصّ در خراسان داشته ولی به خاطر خفقان موجود شیعیان نمی‌توانستند فعّالیتعلنی انجام دهند و این روند تا حضور امام رضا ـ علیه السّلام ـ در ایران ادامهداشت. حضور امام رضا(ع) در ایران بدین ترتیب سبب رواج تشیع گردید:

http://esmaeily.persiangig.com/image/Shahadat%20Emam%20Reza%2090/Demo%20Shahadat%20Emam%20Reza%2090.jpg

1. با اینكه مأمون مسیر حركت امام ازمدینه به مرو را طوری تعیین كرده بود كه امام رضا ـ علیه السّلام ـ از مناطق شیعه‌نشینعبور نكند ولی با این وجود امام رضا ـ علیه السّلام ـ در بین راه از آبادی‌های كهگذر می‌كردند به ابراز احساسات مردم پاسخ می‌دادند و پاسخ مسائل‌شان را با سعه صدربیان می‌كردند به طوری كه رجاء بن ضحاك می‌گوید: در هیچ شهری از شهرها فرود نمی‌آمدیم،مگر آنكه مردم به سراغ او می‌آمدند و از او در مورد مسائلشان استفتاء می‌كردند ومعالم دینی‌شان را می‌پرسیدند و او نیز احادیث زیادی از طریق آباء طاهرینش برایآنها نقل می‌كرد.[2]
معروفترین رویداد در این مسیر حركت، خطبه حضرت رضا ـ علیهالسّلام ـ در جمع مردم نیشابور بوده كه در آن جمع حضرت با بیان حدیث سلسله الذهببه حقّانیت خویش و آباء و اجدادش تصریح می‌كنند و تعداد انبوهی از علماء و طلاّبآن را ثبت كرده و دهان به دهان پخش می‌كنند.[3]
عملكرد امام در طول مسیر طوری بوده كه می‌خواستند مردم رانسبت به اجداد خویش و همچنین ارتباطش را با پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ مكرربیان كنند و این را ما در روایاتی كه حضرت نقل می‌كنند كه اغلب از اجداد طاهرینش می‌باشد،مشاهده می‌كنیم و لذا مردمی كه با امام آشنا می‌شدند و با رفتار حاكمان عباسی واموی و سران قبایل عرب مقایسه می‌كردند، شیفته امام شده به تشیّع می‌گرویدند. واهل بیت ـ علیهم السّلام ـ بیشتر شناخته می‌شدند.
2. مقام علمی امام یكی از مهم‌ترین عوامل گسترش تشیّع بهحساب می‌آید و همچنین خنثی كننده تمام نقشه‌های شوم مأمون. چرا كه مأمون با دعوتاز دانشمندان و نخبگان می‌خواست كه امام در جلسات مناظره شركت كرده و به سؤالاتیكه از طرف علمای ادیان و مذاهب طرح می‌شد پاسخ دهد، البته انگیزه مأمون شكست دادنامام و كاستن از مقام علمی و جایگاه معنوی آن حضرت نزد شیعیان و سایرین بود ولیامام با شایستگی و برتری و سعه صدر به تمام مباحثی كه مطرح می‌شد با دلایل متّقن ومحكم پاسخ می‌دادند و مباحثی نظیر مباحث امامت را پیش می كشیدند و راه و روش اسلامرا درباره حاكمیت بیان می‌كردند.[4]
3. در پی مهاجرت امام به ایران عده زیادی از فرزندان ونوادگان ائمه ـ علیهم السّلام ـ نیز به ایران آمدند و در شهرها و مناطق مختلف ودور افتاده ساكن شدند كه این امر هم باعث آشنایی مردم با فرهنگ اهل بیت ـ علیهم السّلامـ شد و موجب گرایش مردم به شیعه و گسترش و ترویج تشیّع گردید. از طرفی هم، مأمونچون خود را طرفدار علویان معرّفی می‌كرد و فضای نسبتاً باز نسبت به خلفای پیش ازخود به وجود آورده بود نمی‌توانست مانع از تبلیغ و ترویج تشیع شود.[5] و لذا باحضور امام رضا ـ علیه السّلام ـ در ایران و مهاجرت عده‌ای از علویان فرصتی پیشآمده بود كه اكثر مردم ایران و شهرهای شیعه‌نشین علناً به شیعه و علوی بودن خودافتخار كرده و آن را تبلیغ و ترویج می‌كردند.
4. تأثیر دیگر حضور امام در ایران و گسترش تشیع؛ كرد امامرضا ـ علیه السّلام ـ بر طبق روش و سنّت پیامبر عمل در عبادات بود. آنحضرت در مدتیكه در خراسان بودند در اجرای عبادات سعی داشتند كه روش و سنّت نبوی ـ صلّی اللهعلیه و آله ـ را زنده كند و لذا وقتی مأمون از امام خواست تا نماز عید را بخواندحضرت طبق سنّت پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ و بدون تجمّلات شاهانه عمل كردند وتأثیر این مسئله در بین مردم به حدّی بود كه مأمون دستور داد امام را از نیمه راهبرگرداندند.[6]
5. در مدّتی كه امام در مرو بودند با ارسال نامه‌هایی بهاطراف و سران قبایل و تبیین جایگاه اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ و بیان برخی مسائلكلامی و اخلاقی كه میان شیعه و سنّی از مسائل اختلافی بود،[7] می‌خواستند مردم بیشتربا حقایق دین و قرآن آشنا شده و وحدت بین مسلمین بر قرار شود. لذا این امر نیزباعث شد تعداد زیادی به تشیّع گرایش پیدا كرده و موجب گسترش تشیع گردد.
بنابراین می‌توان گفت كه از همان ابتدای ورود امام به ایرانحضرت روشی را انتخاب كردند كه خنثی كننده نقشه‌های مأمون باشد و لذا با وجود اینكهامام را از مناطق شیعه نشین عبور ندادند ولی باز هم امام در ارتباطی هر چند اندك كهبا مردم پیدا می‌كردند به سؤالات مردم با سعه صدر جواب می‌دادند و حقانیت اهل بیتـ علیهم السّلام ـ را در مجالس مختلف بیان می‌نمودند و همچنین با پیروزی امام درجلسات مناظره علمی و عمل نمودن بر طبق سنّت رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ درعبادات و ارسال نامه‌هایی برای سران قبایل مختلف و تشریح جایگاه اهل بیت ـ علیهمالسّلام ـ موجب گسترش تشیع در ایران شدند. و همچنین با آمدن حضرت به ایران و ایجادفضایی مناسب. عده‌ای از علویان نیز عازم ایران شدند و در مناطق مختلف مسكن گزیده وبه تبلیغ و ترویج علنی تشیّع و مكتب اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ پرداختند كه اینامر نیز باعث گسترش تشیع در ایران گردید.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. الارشاد، شیخ مفید، ج2.
2. فصول المهمه فی معرفه الائمه، ابن صباغ مالكی، ج 2.
3. منتهی الآمال، شیخ عباس قمی، ج2.
4. مسند امام رضا ـ علیه السّلام ـ ، عزیز الله عطاردی.


[1] . اصفهانی، ابوالفرج، مقاتلالطالبین، تحقیق احمد، بیروت، مؤسسه اعلمی، چاپ دوم ، 1987م، ص 454.
[2] . صدوق، عیون اخبار الرضا، نجف، مطبعه حیدریه، 1390،ج2، ص 181 ـ 183.
[3] . عاملی، جعفرمرتضی، حیاه سیاسی امام رضا ـ علیهالسّلام ـ ، قم، انتشارات جامعه مدرسین، چاپ دوم، 1362، ص 144.
[4] . حرّانی، تحف العقول عن آل الرسول، ترجمه علی اكبرغفاری، تهران، 1363، ص 513 و شوشتری، نور الله،مجالس المؤمنین، تهران، انتشارات اسلامی، (بی‌تا)، ج2، ص272.
[5] . خواجویان، محمّدكاظم، تاریخ تشیع، مشهد، انتشاراتجهاد دانشگاهی مشهد، 1379، ج4، ص110. اربلی، كشف الغمه، تحقیق سید هاشم رسولی،تبریز، ج2، صص 382 ـ 383.
[6] . مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، تحقیق: علی اكبرغفاری، تهران، دار الكتب اسلامی، چاپ اول، 1388 ق، ج 49، ص 490 و صدوق پیشین، ج 149.
[7] . جعفریان، رسول، تاریخ تشیع در ایران (از آغاز تا قرنهفتم) قم، سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، 1371، ص 157.





طبقه بندی: ائــــــمــــه اطـــــــــــهار(ع)...،  خـــــــوانــــــدنــــــی هــا...، 
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 2 دی 1393 توسط سرباز سایبری
لوگوی دوستان

تمامی حقوق این وبلاگ برای <-BlogTitle-> محفوظ و انتشار مطالب با ذکر منبع مجاز می باشد.